Bác Ái là một huyện vùng cao của tỉnh Ninh Thuận, đa số người dân tộc Raglai sinh sống, với 9 đơn vị hành chính xã, 57 thôn, kinh tế phát triển chủ yếu là tự cung, tự cấp, tỉ lệ hộ đói nghèo 40,52% cao nhất tỉnh, 9 xã nhận trợ cấp từ chính phủ, về dân trí còn thấp. Trong kháng chiến, đồng bào đã một lòng một dạ theo Đảng làm cách mạng, với bề dày truyền thống văn hóa văn hóa dân tộc và cách mạng. Vùng Bác Ái nổi tiếng với những huyền thoại của thời đại Hồ Chí Minh và di sản văn hóa dân tộc. Nơi đây, mỗi tên làng, tên núi, tên sông, ngọn cỏ, cành cây cũng ghi dấu tích một thời oai hùng của đồng bào dân tộc Raglai, đó là trận đánh đồn Tà lú – Maty (30/8/1960) đã quét sạch bóng quân thù, Bác Aí đã trở thành căn cứ địa bất khả xâm phạm và là huyện đầu tiên ở miền Nam được giải phóng.

Núi Tà Năng nơi đây có rất nhiều hang động và là nơi đóng quân của các cơ quan Tỉnh Uỷ Ninh Thuận, mà trong số đó nổi tiếng có hang 403, đèo Ya Túc, thắng cảnh núi Bà Thầy, sông Trương… Nếu có điều kiện kinh tế phát triển, quy hoạch các tuyến du lịch từ các tháp Chăm, đèo Ngoạn Mục, núi Tà Năng thì thật là thú vị.

Khi nhắc đến truyền thống đấu tranh cách mạng của Raglai, chúng ta không thể nào không nhắc đến những chiến công hiển hách của anh hùng Pinăng Tắc, chiến công của ông là niềm tự hào của đồng bào Raglai, đó là chiến công phá trại tập trung Bà Râu giải thoát 3.000 dân và khu tập trung Đồng Mé được 1.500 người dân Bác Ái về núi lập chiến khu chống giặc. Cuối năm 1959 đầu năm 1960, Mỹ Diệm đem máy chém đi khắp miền Nam để đàn áp phong trào cách mạng của ta, bọn giặc ở Phan Rang đã huy động gần một tiểu đoàn càn quét vào chiến khu Bác Ái để hòng tập trung đồng bào trở lại ấp chiến lược và tiêu diệt lực lượng cách mạng của ta tại chiến khu. Nắm rõ âm mưu của địch, anh hùng Pinăng Tắc đã dẫn đường cho đồng bào vượt rừng Chà Panh, Tà Lọt, Sa vin (Phước Hòa) lên Hành N’ Rạc, Ya É (Phước Bình) để bảo toàn lực lượng và lập căn cứ tiếp tế cho phong trào cách mạng của huyện nhà. Tại đèo Gia Túc, anh hùng Pi năng Tắc đã chỉ huy một trung đội du kích xây dựng trận địa phục kích địch bằng bẫy đá, cung tên. Do đèo dốc hiểm trở, chỉ có một con đường độc đạo, bên dưới là khu vực sâu con sông Trương bao quanh, với lợi thế ông đã cùng trung đội du kích tiêu diệt hơn 160 tên địch, làm cho tiểu đoàn địch tan rã, bọn chúng khiếp sợ không dám càn quét vào chiến khu Bác Ái nữa.

Trận đánh của anh hùng Pinăng Tắc đã đi vào lịch sử chiến tranh của dân tộc Việt Nam bởi tính độc đáo của nó, tức là dùng vũ khí thô sơ của núi rừng để tiêu diệt giặc. Bẫy đá được ông dựng lưng đèo Ya Túc (Phước Bình) với cách bố trí lợi dụng triền dốc đứng, ông cho dựng 12 bẫy đá đón lõng địch kéo dài hơn 100m trên đèo. Cách dựng bẫy cũng thật độc đáo, ông dùng cây rừng làm trụ, trên đầu trụ ông cột dây rừng, mỗi bẫy có khoảng 3 - 4 trụ đó là các cây gỗ hoặc tre dài 2 - 4 m. Trên đó ông chất đầy đá hộc, mỗi bẫy đá như thế ông phân công 3 – 4 du kích cầm sẵn dao, rựa lọt vào ổ phục kích, được lệnh của ông tất cả các dây néo giữ bẫy đồng loạt chặt đứt, đá hộc to nhỏ từ độ cao 30m đồng loạt đổ xuống làm chết hơn 100 tên địch, số còn lại tháo chạy tán loạn sập hầm chông, bị du kích dùng ná tiêu diệt, cả tiểu đoàn địch tan rã.

Cùng với trận đánh lịch sử đó và chiến công xây dựng lực lượng du kích, ông được chính phủ Lâm thời cộng hòa miền nam Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Hiện nay tại địa điểm dựng bẫy đá Anh hùng Pinăng Tắc trên đèo Gia Túc (Phước Bình) đã được ghi bia chiến thắng và được quy hoạch, di tích bảo vệ nằm trong rừng nguyên sinh của khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia.
Di tích bẫy đá Pinăng Tắc đã được công nhận là di tích lịch sử cách mạng quốc gia. Bẫy đá đã trở thành niềm tự hào và niềm kiêu hãnh của đồng bào Raglai Bác Ái nói riêng và của tỉnh Ninh Thuận nói chung.
Thanh Phương
Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Ninh Thuận
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Рок-ловушка Пи Нанг Так

Бак Ай - это горный район провинции Нинь Тхуан, причем большинство жителей Раглай живут с 9 административными единицами, 57 деревень, основным экономическим развитием является самообеспеченность, уровень бедных домохозяйств 40,52% являются самыми высокими в провинции, 9 коммун получают субсидии от правительства, низкий уровень образования. В войне сопротивления у соотечественников было сердце революционной партии с давними традициями культурной и национальной культуры и революции.Область Бак Айславится мифами эпохи Хошимина и культурного наследия нации. Здесь каждое название деревни, название горы, название реки, трава, ветви также отмечают прекрасное время этнического Раглая, то есть битва при Та Лу - Мати (30/8/1960) очистите вражеский шар, Бак Айстал непобедимым, и первый район на Юге был освобожден.

Гора Та Нанг является домом для многих пещер и является домом для провинциальных властей провинции Нинь Тхуан, известны из которых 403, Я - Тук, Ба Тхэй и река Чыонг. Очень интересно если бы экономическое развитие, имеется условия для  планирования маршрута к башне Чама, горному перевалу Нгоан Мук, или к горе Та- Нанг.

Когда дело доходит до традиции революционной борьбы Раглая, мы не можем не упомянуть о славных победах героя Пинанга Така, его подвиги - это гордость народа Раглая, сконцентрированный Ба Рау освободил 3000 человек и сосредоточил Донг Ме на 1500 человек в горах Бак Ай, чтобы создать зону войны против врага. В конце 1959 года, в начале 1960 года, американский - Дием привел партизан на юг для подавления нашего революционного движения, противники в Фан Ранге мобилизовал почти один батальон, чтобы залезть в зону военных действий, чтобы сосредоточиться на благотворительности. Возвращение в стратегические деревни и уничтожение наших революционных сил в зоне военных действий. Зная вражеский заговор, герой Пинанг Так проложил путь людям через леса Ча Пан, Та Лот и леса Са Винь (Фуок Хоа) к положению Хань Н Рат (Фуок Бинь) для сохранения силу и основания базы для революционного движения района. На перевале Дя Тук, герой Пи Так Так командовал партизанским взводом, чтобы построить поле битвы для врага с каменными ловушками, луками. По крутому перевалу был только монолитный путь, под которым находились глубины окружающей реки Чыонг, с тем преимуществом, что он и партизанский взвод уничтожили более 160 врагов, в результате чего батальон распался, они испугались, не осмелились снова залезть в поле битвы Бак Ай.

Битва героя Пинанг Така вошла в историю войны вьетнамского народа из-за его уникальности, то есть с использованием рудиментарного оружия в горах, чтобы уничтожить врага. Он установил заднюю часть прохода «Дя Тук» (Фуок Бинь) с макетом с использованием крутого склона, он установил 12 каменных ловушек, чтобы приветствовать противника более чем на 100 метров над перевалом. Ловушка также уникальна, он использует лесные деревья в качестве столбов, на голове своего лесного полюса, каждая из ловушек имеет 3-4 деревянных столба или бамбука или длиной 2-4 метра. Кроме того, он был наполнен ловушки камнями, каждый из которых задерживал его с тремя-четырьмя партизанами, держащими ножи, тащил в засаду, приказал им все лапы, пойманные в ловушку, одновременно захваченные скалой, скалой маленький от высоты 30 м до массового убийства более 100 врагов, оставшиеся бежали, разрушенный подвал рухнул, партизаны убивали, и вражеский батальон был расформирован.

Наряду с этой исторической битвой и строительством партизанских сил ему было присвоено звание Героя Народных вооруженных сил Временным правительством Южного Вьетнама. На месте пагоды Пинанг Так, на перевале Дя Тук (Фуок Бинь), есть победная стела и охраняемый памятник, расположенный в первозданном лесу национального заповедника.

Каменная ловушка Пинанга Така была признана национальным революционным памятником. Рок-ловушка стала гордостью народа Раглая в Бак Ай в частности и провинции Нинь Тхуан в целом./.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

PI NANG TAC STONE TRAPS

Bac Ai is an upland district of Ninh Thuan province, with the majority of Raglai ethnic minority living, with 9 administrative units, 57 villages, the economic development is mainly self-sufficient, the rate of poor households 40.52% are the highest in the province, 9 communes receive subsidies from the government, low educational level. In the resistance war, the peoples had a heart of patriotism and revolution, with a long tradition of nationally cultural characteristics and revolution. The area of ​​Bac Ai is famous for the myths of the Ho Chi Minh era and the cultural heritage of the nation. Here, each name of the village, the name of the mountain, the name of the river, the grass, the tree branches also mark a great time of the Raglai ethnic minority, that is the battle of Ta Lu - Maty (30th August, 1960) that eliminate the enemy, Bac Ai became invincible and the first district in the South was liberated.

Ta Nang Mountain is home to many caves and is home to the provincial authorities of Ninh Thuan province, of which 403 Cave, Ya Tuc Pass, Ba Thay and Ba Truong destinations. If there is the facilitation from economic development, planning routes from Cham towers, Ngoan Muc mountain pass, Ta Nang Mountain; it will be very interesting.

When mentioning to the tradition of Raglai's revolutionary struggle, we cannot ignore to mention the glorious victories of the hero Pinang Tac, his feat of arms are the pride of the Raglai people. That was feat of arms of demolishing the concentration camp of Ba Rau to free 3,000 people and the concentration camp of Dong Me for 1,500 people in Bac Ai Mountain to set up war zone against the enemy. At the end of 1959 and the beginning of 1960, Sai Gon Government brought guillotines across the South of Vietnam to suppress the revolutionary movement; the enemy in Phan Rang mobilized nearly one battalion to sweep into the war zone to focus the people into the strategic hamlet and destroy our revolutionary forces in the war zone.

Knowing the enemy's conspiracy, Pinang Tac's hero led the way to cross the Forests of Cha Panh, Ta Lo, Sa Vin (Phuoc Hoa) to Hanh N'Rak, Ya En (Phuoc Binh) in order to preserve forces and establish ground for the revolutionary movement of the district. At the Gia Tuc Pass, the hero Pi Tac Tac commanded a guerrilla platoon to build a battlefield for the enemy with stone traps and bows. By the steep pass, there was only a monolithic pathway, beneath which was the depth of the surrounding Truong River, with the advantage that he and the guerrilla platoon destroyed over 160 enemies, causing the enemy’s battalion to be disbanded, they are too frightened to not dare to sweep into the battlefield of Bac Ai again.

The battle of the hero Pinang Tac has entered into the war history of the Vietnamese people because of its uniqueness, which was, using rudimentary weapons of the mountains to destroy the enemy. He set up the back of Ya Tuc Pass (Phuoc Binh) with the layout using the steep slope, he set up 12 stone traps to ambush enemy more than 100m over the pass. The trap was also unique, he uses forest trees as pillars, on the head of pillars, he tied forest strings, and each of the traps had 3-4 wooden posts or bamboo with 2-4 meters long. On top of those traps, he filled with stones, each of trap, he directed three to four guerrillas holding the knives. Being have fallen into the ambush, he ordered to cut the strings which made all the stones in traps from the height of 30m fall down and killed more than 100 enemies, the remaining fled and were fell into bamboo spikes, the guerrillas used cross-bow to kill, all enemy battalion was disbanded.

Along with that historic battle and the construction of the guerrilla forces, he was conferred the title of Hero of the People's Armed Forces by the Provisional Government of the Republic of South Vietnam. At the site of the Pinang Tac stone traps on the Gia Tuc Pass (Phuoc Binh), there is a winning stele and a protected monument located in the primeval forest of the national nature reserve.

The Pinang Tac stone traps heritage site has been recognized as a national revolutionary monument. The trap has become the pride and honor of the Raglai ethnic minority in Bac Ai in particular and Ninh Thuan province in general.