Nói đến Ninh Thuận không ai không nghỉ đến là một vùng đất đầy nắng và đầy gió, tuy nhiên vùng đất này được thiên nhiên ưu đãi với nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng. Đặc biệt nơi đây có nhiều di sản văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể thể gắn liền gắn liền với một hệ thống các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh đẹp. Tính đến thời điểm năm 2018, tỉnh Ninh Thuận đã có tổng cộng gần 60 di tích các cấp. Trong đó: 02 di tích cấp quốc gia biệt là tháp Pô Klong Garai và tháp Hòa Lai; 15 di tích cấp quốc gia (12 di tích vật thể và 03 di sản văn hóa phi vật thể); có khoảng 40 di tích cấp tỉnh. Đặc biệt, hiện nay tỉnh Ninh Thuận đang tiến hành hoàn tất các thủ tục liên quan đến việc lập hồ sơ đề nghị Hội đồng Di sản thế giới công nhận “Nghệ thuật làm Gốm của người Chăm Bàu trúc” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại cần bảo vệ khẩn cấp. Trong những năm gần đây, lãnh đạo tỉnh cũng như lãnh đạo ngành VHTTDL đã quan tâm, chỉ đạo công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận gắn kết phát triển du lịch mang lại hiệu ngày càng cao. Đến với Ninh Thuận du khách có nhiều các điểm tham quan du lịch trong đó phải kế đến một số điểm tham quan lý tưởng mà du khách cần tìm đến khi đến với địa danh này như:

Tháp Pô Klong Garai, là di tích cấp quốc gia đặc biệt được Thủ tướng Chính phủ công nhận vào năm 2017, đây là một trong những công trình kiến trúc vô cùng độc đáo của đồng bào dân tộc Chăm nói riêng và của Ninh Thuận nói chung. Đến với khu di tích này, du khách có cơ hội chiêm ngưỡng được hết không gian thoáng đãng của tháp cùng với vẻ đẹp bí ẩn của quần thể tháp Chăm. Bên cạnh đó, tháp Pô Klong Garai còn là không gian văn hóa gắn liền với Lễ hội Katê, một trong những lễ hội lớn nhất của đồng bào người Chăm. Lễ hội Katê thường diễn ra vào tháng 7 Chăm lịch, là nơi không chỉ đồng bào người Chăm mà còn thu hút đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh đến tham quan, nghiên cứu và đi du lịch. Theo truyền thuyết vua Po Klong Garailà một trong những vị vua được cộng đồng người Chăm tôn vinh và kính nể. Khi ông mấtđi, tất cả người dân ở đây có một niềm tin to lớn vào ông và được người dân coi như làmột vị thần. Hằng năm, mỗi khi lễ hội Katê về là dịp để mọi người mang lễ vật dâng cúng thần cầu ước mọi đều tốt đẹp đến với gia đình họ trong năm mới.Có thể nói, đây không chỉ là di tích tích kiến trúc nghệ thuật về đền, tháp mà đây là một trong những điểm du lịch tâm linh đáng để du khách dừng chân mỗi khi đến với Ninh Thuận.

Gốm Bàu Trúc và Dệt Mỹ Nghiệp: Là 2 làng nghề truyền thống tiêu biểu của cộng đồng người Chăm Ninh Thuận. Cả 2 làng nghề đều được công nhận là làng nghề truyền thống vào năm 2007 tập trung trên địa bàn thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Trong năm 2017, Nghệ thuật làm Gốm truyền thống của người Chăm Bàu Trúc được Bộ VHTTDL đưa vào Danh mục DSVHPVT cấp Quốc gia. Hiện nay, tỉnh Ninh Thuận đang tiến hành hoàn tất các thủ tục liên quan đến việc lập hồ sơ đề nghị Hội đồng Di sản thế giới công nhận “Nghệ thuật làm Gốm của người Chăm Bàu trúc” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại cần bảo vệ khẩn cấp. Là một trong những tiền đề và là điều kiện hết sức quan trọng trong vấn đề thu hút du lịch trong những năm tới. Đến với 02 làng nghề này, du khách có cơ hội trải nghiệm cách làm gốm và dệt thổ cẩm cùng với bà con nơi này.

Vịnh Vĩnh Hy và Hang Rái: Là 02 Danh lam thắng cảnh cấp tỉnh được Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận công nhận vào năm 2018. 02 Danh lam thắng cảnh nàycó vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ và thơ mộng, kết hợp giữa địa hình núi non, rừng với biển và các yếu tố về lịch sử, văn hóa. Với vị trí địa lý, địa hình đa dạng cùng với hệ động thực vật vô cùng phong phú, những loài quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam và Sách đỏ Thế giới. Vịnh Vĩnh Hy và Hang Rái có sự kết hợp hài hòa giữa núi non, biển đảo tạo thành quần thể thẳng cảnh thiên nhiên độc đáo ở Ninh Thuận nói riêng và khu vực ven biển miền Trung nói chung. Đến với Vịnh Vĩnh Hy và Hang Rái, du khách có dịp ngắm san hô, khung cảnh hữu tình thơ mộng.....Với vẻ đẹp thiên nhiên mang đặc điểm nổi trội, do đó Vịnh Vĩnh Hy và Hang Rái là một trong những điểm du lịch lý tưởng cho du khách muốn tìm về Ninh Thuận.

Công trình kiến trúc các Đình, Lăng, Miếu  vốn là sản phẩm văn hóa của người Việt. Là hình ảnh thân quen, gắn bó với tâm hồn của mọi người dân Việt, là nơi chứng kiến những sinh hoạt và mọi đổi thay trong đời sống xã hội của làng quê Việt Nam qua bao thế kỷ. Đình, Lăng, Miếu trang trọng và thiêng liêng, nó gần như đại diện, là biểu tượng của quyền lực làng xã. Nhưng lại là nơi tụ họp mọi người trong mọi sinh hoạt chung, vốn rất cần cho cuộc sống nông thôn cần có sự nương tựa, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau. Chính vì vậy, Đình, Lăng, Miếu trở thành một nơi thân quen gần gũi, là nơi che chở, là nơi ở, là cuộc sống của những người nông dân Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Thuận nói riêng. Ở Ninh Thuận hiện nay có rất nhiều Đình, Miếu, Lăng còn mang nhiều nét cổ kính, nguyên sơ như: Đình Vạn Phước, Thuận Hòa, Đình Dư Khánh, Miếu Mỹ Ngọc, Miếu Đông Sơn,.... Đây là một trong những công trình kiến trúc đã được Bộ VHTTDL và UBND tỉnh công nhận và hiện còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đáng được lưu giữ. Có thể nói, đây cũng là một trong những điểm du lịch tâm linh mà người du khách có thể tìm đến mỗi khi có dịp ghé đến Ninh Thuận.

Bảo tàng Ninh Thuận là nơi lưu giữ các giá trị di sản văn hóa – lịch sử của các dân tộc như: Kinh, Chăm, Raglai, Hoa, Churu và dân tộc C’ho.... Đồng thời, đây là nơi bảo quản và trưng bày hàng ngàn hiện vật quý được sưu tầm trong và ngoài tỉnh. Tham quan trưng bày Bảo tàng Ninh Thuận, du khách sẽ có một cái nhìn tổng thể và có giá trị điển hình về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán của nhiều đề tài nghiên cứu về các nghề truyền thống, phong tục của dân tộc ít người trên địa bàn tỉnh đã được thực hiện như: nghề Dệt chiếu ở An Thạnh, huyện Ninh Phước, Nghề đan võng ở Khánh Nhơn, huyện Ninh Hải và các Lễ Bỏ mả, Lễ ăn đầu lúa mới của người Raglai, Lễ cưới, lễ Katê của người Chăm. Trong 3 năm 2016 đến 2018 Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận đã phối hợp bới Công ty Mỹ Thuật Trung ương triển khai thực hiện đai trưng bày cố định tại Bảo tàng. Hiện tại đai trưng bày cố định đã gần đi vào hoàn thiện, gồm các phần chính như: giới thiệu về điều kiện tự nhiên tỉnh Ninh Thuận, các hệ động thực vật và sinh vật biển, trưng bày về văn hóa của người Kinh, văn hóa người Chăm, Văn hóa cộng đồng người raglai, người Hoa, Churu, C’ho và các chuyên đề về lịch sử, văn hóa giai đoạn 1945 đến 1975, giai đoạn từ năm 1975 đến nay. Có thể thấy, đây là một trong những điểm tham quan hấp dẫn cho du khách, học sinh, sinh viên và các tổ chức xã hội muốn tìm hiểu về văn hóa và con người Ninh Thuận./.

Thanh Thùy

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch