Cừu Phan Rang là một giống cừu có nguồn gốc từ Ấn Độ được nhập vào Việt Nam hàng trăm năm về trước. Giống cừu Phan Rang có thể coi là giống cừu duy nhất ở Việt Nam hiện nay. Giống cừu này được hình thành hơn 100 năm, trải qua những điều kiện khí hậu nắng nóng gần như quanh năm, dưới sự tác động của chọn lọc tự nhiên và con người nuôi dưỡng, giống cừu Phan Rang đã thích nghi cao với điều kiện sinh thái của Ninh Thuận.

Cừu đã có mặt ở Ninh Thuận từ khá lâu, đây là loài vật nuôi không có nguồn gốc từ Việt Nam. Có nhiều giả thiết về giống cừu Phan Rang. Giống cừu Phan Rang xuất xứ từ vùng Nhiệt đới Ấn Độ, được người Chăm du nhập từ Ấn Độ cách đây trên trăm năm. Cũng có giả thuyết cho rằng các giáo sĩ truyền đạo Kitô đã mang chúng vào cách đây hàng trăm năm cùng với cây xương rồng. Thời Pháp thuộc, các giáo sĩ đi truyền đạo đã đưa các chú cừu từ Ấn Độ và Pakistan vào Ninh Thuận để nuôi. Nó thích ứng dần rồi trở thành loài vật nuôi riêng cho vùng đó. Con cừu được cộng đồng người Công giáo ở đây coi như món quà của Thiên Chúa, nên giáo dân luôn quý con cừu và nuôi dưỡng nó. Ở Ninh Thuận có nhiều dân tộc, nhiều tôn giáo kiêng ăn thịt heo, thit bò, chỉ dùng thịt dê, cừu những khi tiệc tùng, cúng giỗ và những ngày tết. Ban đầu, việc nhập cừu vào Ninh Thuận với mục đích nuôi phục vụ cúng tế trong các lễ hội truyền thống của đồng bào Chăm. Ở Ninh Thuận, dân tộc Chăm nuôi cừu nhiều, tập trung tại các xã Bắc Phong (huyện Thuận Bắc), Phước Nam (huyện Thuận Nam), Xuân Hải (huyện Ninh Hải)…Giống cừu Phan Rang có tầm vóc lớn, lông thô. Cừu Phan Rang có màu trắng chiếm 80%, một số ít có màu lông nâu (11%) số ít còn lại là lông nâu điểm trắng hoặc trắng điểm nâu hoặc lông nâu đen, một số con có mặt đen hoặc trắng nhưng phần lớn là mặt trắng, có điểm một vệt trắng ở sống mũi và 2 dải đen ở 2 bên má.

Toàn thân cừu phủ một lớp lông, lông phần hông nơi dài nhất từ 11 – 12 cm, lông phần lưng nơi ngắn nhất khoảng 8 cm. Lông nhỏ mịn và không xoăn. Lông cừu đực khô hơn cừu cái nhưng không rõ rệt như ở dê. Cừu Phan Rang có đầu nhỏ, trán gồ, tai cụp, không sừng (thỉnh thỏang xuất hiện 0,1% cừu đực có sừng, nhưng không được giữ lại làm giống), đuôi ngắn trên khủyu chân, độ dài đuôi của giống cừu này không bao giờ vượt quá khuỷu chân, nó thuộc loại hình đuôi ngắn mảnh (Short thin tailed). Cừu không có râu cằm, thân hình trụ, ngực sâu và nở, bụng to gọn, mông nở, 4 chân nhỏ và khô, móng hở, vú nhỏ, núm vú ngắn khoảng 2 cm. Cừu Phan Rang nuôi chủ yếu để lấy thịt. Cừu đực trưởng thành có chiều cao 50 –60 cm; khối lượng 39–45 kg. Tuổi sử dụng phối giống 8-9 tháng. Cừu cái trưởng thành có chiều cao 53–59 cm; khối lượng 34–38 kg. Thành phần dinh dưỡng của thịt cừu Phan Rang gồm hàm lượng đạm 21,80%, béo 1,80%, và khoáng 0,90% và nước 75,50%. Tuy cừu Phan Rang là giống cừu nhiệt đới, bộ lông có giá trị kinh tế thấp hơn so với những giống cừu của thế giới, nhưng thịt và sữa cừu Phan Rang cũng là những thực phẩm rất có giá trị: giàu đạm, tính mát, ít cholesterol, mùi vị thơm ngon đặc trưng. Vì là cừu thịt nên lông của cừu Phan Rang chưa được sử dụng nhiều. Tỷ lệ da thường chiếm 8% trong lượng cơ thể, da cừu mềm, đàn hồi tốt là mặt hàng được ưa chuộng. Thịt cừu là loại thực phẩm đặc sản khá độc đáo, có chất lượng cao được chế biến thành những món ăn ngon miệng hợp với khẩu vị của nhiều tầng lớp nhân dân như: Hủ Tiếu Cừu, cừu nướng, luộc, tái, xào, xông khói, chả cừu, ca ri cừu, lẩu cừu… Mùi thơm của thịt cừu hòa quyện với các hương vị tẩm ướp đã làm nên những món ăn vừa dân dã nhưng không kém phần thanh lịch và sang trọng như: Đùi cừu nướng, phá lấu, gỏi, cừu 1 nắng, cừu sake… Vì vậy khi đến du lịch Ninh Thuận du khách đừng quên món đặc sản thịt cừu thơm ngon hấp dẫn chắc chắc sẽ để lại ấn tượng khó quên trong lòng du khách./

Thanh Phương

Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Ninh Thuận